نحوه تکثیر گل و گیاهان آپارتمانی

همه کسانی که به نگهداری از گیاهان آپارتمانی علاقمند هستند، دوست دارند خودشان برای تکثیر گل و گیاه آپارتمانی نیز اقدام کنند و بتوانند تعداد گل‌ها در محیط خانه یا کار را افزایش دهند. در این زمان است که شما باید با نحوه تکثیر گیاهان آپارتمانی آشنایی داشته باشید. یکی از روش‌های تکثیر، قلمه زدن است. اما اگر شما ندانید نحوه قلمه زدن اصولی گیاهان به چه صورت است، ناخواسته باعث می‌شوید قلمه از بین برود و فرصت را برای ازدیاد گیاه از دست خواهید داد. پس به شما علاقمندان به گیاهان آپارتمانی پیشنهاد می‌کنیم چند دقیقه وقت خود را برای مطالعه این مقاله کنار بگذارید تا با نحوه تکثیر گیاهان آپارتمانی به خصوص نحوه قلمه زدن اصولی گیاهان آشنا شوید.

نحوه تکثیر گیاهان آپارتمانی

به‌طور کلی دو روش برای تکثیر گیاهان آپارتمانی وجود دارد:

تکثیر گیاهان آپارتمانی به روش جنسی:

در این روش شما باید بذر گیاه را تهیه کرده و در بستر کشت مناسب قرار دهید. سپس باید شرایط گلخانه را برای بذر فراهم نمایید و منتظر باشید تا جوانه‌ زنی اتفاق بیفتد. تکثیر با بذر چند عیب دارد:

• بذر برخی از گیاهان همانند تاج خروس، خواب دارند. شما قبل از کشت آن باید حتماً خواب‌شکنی را انجام دهید. برای مثال روش سرمادهی برای بیدار کردن جنین بذر یا خراش دادن پوسته برای نازک کردن ضخامت پوشش بذر و افزایش جذب آب، از جمله روش‌های شکستن خواب هستند.
• از طرف دیگر بذر ها به دلیل اینکه از طریق گرده افشانی بین پایه نر و ماده به‌دست می‌آیند، بنابراین جهش ژنتیکی در آن‌ ها اتفاق می‌افتد و گیاهی که تولید می‌شود، شباهت زیادی به پایه مادری نخواهد داشت.
• این نکته را در نظر بگیرید که اگر بنیه بذر کم باشد، قدرت جوانه‌ زنی آن بسیار پایین خواهد بود و شما بعد از مدتی متوجه می‌شوید بذر جوانی نمی‌زند. در واقع فرصت را از دست داده‌ اید.

البته در برخی از گیاهان، تکثیر با بذر، بهترین روش است. برای مثال شما می‌توانید ختمی ژاپنی یاس رازقی را با بذر تکثیر کنید.

 

تکثیر گیاهان آپارتمانی به روش غیرجنسی:

اما راحت‌ ترین روش تکثیر گیاهان آپارتمانی، استفاده از روش‌ های غیرجنسی است. یعنی شما از اندام رویشی گیاه مادری استفاده می‌کنید. مهم‌ ترین مزیت روش غیر جنسی این است که شما دقیقاً گیاهی شبیه به پایه مادری خواهید داشت. در این قسمت از مقاله روش ‌های تکثیر گیاهان آپارتمانی را با یکدیگر بررسی می‌کنیم:

1- تکثیر گیاهان آپارتمانی از طریق قلمه زدن

اغلب افراد قلمه زدن گیاهان آپارتمانی را راحت‌ تر از روش‌های دیگر می‌دانند. برای این منظور چند راهکار در پیش روی شما قرار دارد:

• قلمه زدن با ساقه

برای مثال اگر برای خانه به فکر خرید گیاه برگ انجیری هستید، باید بدانید که به راحتی قابلیت تکثیر این گیاه وجود دارد. در فصل بهار و تابستان می‌توانید به سراغ قلمه‌های ساقه بروید و قلمه‌ای را تهیه کنید که چند گره بر روی آن وجود دارد. سپس قلمه را تکثیر بدهید.

• قلمه زدن با برگ

اما امکان قلمه زدن با استفاده از برگ گیاه هم وجود دارد. برای مثال یکی از روش‌ های مناسب برای تکثیر گل زاموفیلیا، استفاده از برگ گیاه است. برای منظور باید برگ‌ های سالم که به اندازه کافی رشد کرده‌ اند را جدا کرده و انتهای قلمه را در بستر کشت قرار دهید.

• استفاده از قلمه نیمه خشبی

این روش برای درختچه‌ های آپارتمانی یا فضای سبز  یا گیاهان مناسب طراحی فضای سبز همانند گیاه خرزهره و فیکوس مناسب است. وقتی ساقه‌ ها حالت نیمه چوبی دارند، می‌توانید با استفاده از قیچی باغبانی، ساقه‌ ها را از گیاه جدا کرده و از آن‌ ها برای تکثیر گیاه استفاده کنید.

• استفاده از قلمه چوبی

جالب است بدانید برای برخی از گیاهان همانند شمشاد طلایی، وقتی در حال هرس کردن گیاه هستید، می‌توانید قلمه‌ های چوبی را نیز تهیه کنید. برای این منظور شما باید در فصل پاییز یا زمستان قلمه‌ هایی که حالت چوبی دارند را جدا کنید به‌ گونه‌ ای که چند گره بر روی آن‌ ها وجود داشته باشد. در این صورت قلمه سالم دارید که با کاشتن در داخل خاک می‌توانید بهترین شرایط را برای رشد گیاه در فصل بهار و تابستان فراهم کنید.

2- تکثیر گیاهان آپارتمانی از طریق ریشه‌ های هوایی

برخی از گیاهان همانند گیاه فیلودندرون یا گل پتوس، ریشه هوایی دارند. در صورتی که گیاه ساقه‌های بالغ داشته باشد، شما زائده‌های قهوه‌ ای رنگ را برای آن مشاهده می‌کنید. وقتی این ریشه‌ های هوایی بر روی خاک گلدان قرار بگیرند، در داخل خاک فرو می‌روند و در نتیجه یک گیاهچه جدید در محل ریشه هوایی به وجود می‌آید. این روش واقعاً ایده‌آل است چون وقتی ریشه هوایی در داخل خاک استقرار پیدا کرد، گیاهچه‌ ای که در حال تشکیل شدن است، هم از طریق ریشه مواد غذایی خود را از خاک دریافت می‌کند و هم از پایه مادری، مواد غذایی به سمت ریشه انتقال پیدا خواهد کرد و در نتیجه سرعت افزایش شاخ و برگ، بیشتر می‌شود.

3- تکثیر گیاهان آپارتمانی از طریق خوابانیدن

 این روش برای گیاهانی که ساقه نرم و منعطفی تولید می‌کنند، بسیار کارآمد است. برای مثال اگر به سراغ خرید شفلرا رفته‌ اید، تا زمانی که ساقه‌ های سخت و ضخیم نشده‌اند می‌توانید روش خوابیدن را بر روی آن‌ها اجرا کنید.  در واقع شرط اساسی برای تکثیر گیاهان آپارتمان از طریق خوابانیدن در این است که مطمئن باشید گیاه به اندازه کافی انعطاف دارد تا در زمانی که ساقه را به سطح خاک نزدیک می‌کنید، شکستگی اتفاق نیفتد. برای این منظور شما باید به سراغ یک ساقه کشیده، بلند، نرم و منعطف بروید که چند جوانه گل بر روی آن وجود دارد. اکنون باید ساقه را به آرامی بر روی خاکی که در اطراف گیاه مادری وجود دارد بخوابانید. محل اتصال ساقه با سطح خاک را با خزه بپوشانید و دو طرف محل اتصال را با استفاده از سیم یا میخ‌ های دوپایه، به خاک متصل کنید تا ساقه از روی زمین بلند نشود. خزه را همیشه مرطوب نگه دارید. به مرور زمان جوانه زنی اتفاق می‌افتد. گیاهچه از یک سو در حال تغذیه از پایه مادری است و از سوی دیگر به دلیل ریشه‌هایی که تولید می‌کند، مواد غذایی را از خاک جذب می‌کند. در واقع دو منبع تغذیه‌ای دارد و همین مسئله کمک خواهد کرد استقرار گیاه و رشد آن، سریعاً اتفاق بیفتد. وقتی گیاهچه به مرحله چند برگی رسید، می‌توانید آن را از پایه مادری جدا کرده و در یک گلدان دیگر بکارید.

4- تکثیر گیاهان آپارتمانی از طریق لایه‌بندی هوایی

این روش برای گیاهانی همانند گل دیفن باخیا و دیفن کاملیا که ساقه گوشتی و ضخیم دارند، واقعاً مناسب است. شما باید با استفاده از یک چاقو یا کاتر تمیز، برشی را در داخل ساقه ایجاد کنید به‌ گونه‌ ای که ساقه به‌ طور کامل قطع نشود. با استفاده از یک چوب کبریت یا خلال دندان، محل برش را باز نگه دارید. کمی هورمون رشد در داخل زخم بریزید تا ریشه‌ دهی سریعا اتفاق بیافتد. دور تا دور زخم ایجاد شده را خزه اسفاگنوم قرار دهید و سپس بر روی خزه، یک پلاستیک بکشید. خزه اصلاً نباید خشک شود. چون زخم پیله می‌بندد. به مرور زمان ریشه‌ دهی اتفاق می‌افتد و گیاهچه رشد می‌کند. بعد از رشد کافی، می‌توانید آن را از پایه مادری جدا کنید.

5- تکثیر گیاهان آپارتمانی از طریق پاجوش

گیاهانی همانند لیندا و یوکا تنه دار پاجوش زیادی تولید می‌کنند. تکثیر از طریق پاجوش، واقعاً روش مناسبی  برای این گیاهان خواهد بود. پاجوش‌ها گیاهان کوچکی هستند که یا از جوانه‌های ریشه نشات می‌گیرند یا از بدنه قسمت ساقه رشد می‌کنندو شما می‌توانید آن‌ها را از گیاه جدا کنید. برای مثال گیاهی مثل دیفن باخیا پاجوش ساقه را تولید می‌کند. شما باید پاجش را از گیاه جدا کنید؛ انتهای آن را در داخل هورمون ریشه‌ زا قرار دهید و سپس به یک محیط کشت مناسب انتقال دهید. توجه داشته باشید اگر پاجوش ریشه را انتخاب کرده‌اید، حین برداشتن پاجوش، بهتر است کمی ریشه از گیاه مادری همراه با پاجوش باشد تا سریعاً استقرار پیدا کند.

6- تکثیر گیاهان آپارتمانی به روش تقسیم بوته

این روش برای گیاهانی همانند سانسوریا بسیار مناسب است. فرض کنیم حجم گیاه زیاد شده است. سانسوریا دارای اندام زیرزمینی ریزوم است. گیاه را از گلدان خارج کنید و به چند بوته تقسیم نمایید. هر قسمت باید علاوه بر اندام هوایی، اندام زیرزمینی نیز داشته باشد. در چنین شرایطی هر کدام از قسمت‌ ها یک گیاه جدید برای شما تولید می‌کند. کافی است آن‌ ها را در بستر کشت مناسب قرار دهید.

نحوه قلمه زدن گیاهان آپارتمانی

تا این قسمت از مطلب متوجه شدید که قلمه زدن گیاه از طریق برگ، ساقه، شاخه‌های چوبی و نیمه چوبی، قابل اجرا است. اما برای اینکه بتوانید از این روش نتیجه ایده‌آل را دریافت کنید، باید نحوه قلمه زدن گیاهان آپارتمانی بدانید. برای این منظور چند نکته را در نظر داشته باشید:

• برای قلمه زدن گیاهان آپارتمانی شما حتماً باید از چاقو، کاتر یا قیچی باغبانی تمیز استریل استفاده کنید. چون اگر این ابزارهای باغبانی آلوده باشند، وقتی برش انجام می‌دهید، در محل ایجاد زخم، احتمال ابتلا به بیماری وجود دارد.
• یکی از مهمترین نکات درمورد نحوه قلمه زدن گیاهان آپارتمانی، چگونگی برش قلمه است. حتما قلمه را به‌صورت اریب برش دهید تا جذب آب توسط آن بیشتر انجام شود.
• برای انتخاب هر نوع قلمه، باید به سراغ قسمت‌هایی بروید که سالم و عاری از هر گونه بیماری هستند.
• قلمه‌های ساقه باید چند گره داشته باشند.
• در زمانی که می‌خواهید قلمه ساقه، چوبی یا نیمه چوبی را داخل آب قرار دهید، باید تمامی برگ‌ها حذف شوند و فقط براساس نوع گیاه 2-3 برگ در انتهای گیاه باقی بماند. برگ زیاد باعث می‌شود انرژی قلمه به جای اینکه صرف تولید ریشه شود، برای برگ‌ها مورد استفاده قرار گیرد.
• قبل از اینکه قلمه را به خاک انتقال دهید، آن را برای مدتی در داخل آب حاوی هورمون ریشه‌زا بگذارید. برخی از قلمه‌ها باید ۱ تا ۲ هفته در داخل آب بمانند تا ریشه‌دهی اتفاق بیفتد. ولی برای برخی دیگر، یک روز باقی ماندن در آب کفایت می‌کند. اگر لازم است برای چند هفته قلمه داخل آب باشد، حتماً باید هفته‌ای یک الی دو بار آب قلمه را عوض کنید.
• برخی از گیاهان همانند دیفن باخیا، شیره تولید می‌کند. پس قرار دادن قلمه در داخل آب به مدت ۲۴ ساعت برای خروج شیرآبه و کمک به ریشه‌دهی، اهمیت بسیار زیادی دارد.
• می‌توانید قلمه‌ها را در داخل آب نگهداری کنید. برای مثال تکثیر پتوس در داخل محیط آبی، یکی از زیباترین ایده‌ها برای چیدمان گیاهان آپارتمانی در داخل خانه است. ولی چون گیاه در داخل آب قرار می‌گیرد و به خاک دسترسی ندارد، هر از گاهی باید کود گل را در اختیار آن قرار دهید.

بهترین روش تکثیر گیاهان آپارتمانی

از آنجایی که فرم رشدی گیاهان با یکدیگر متفاوت است، بنابراین بهترین روش تکثیر گیاهان آپارتمانی، به نوع گیاه بستگی دارد. زمانی که شما به گل فروشی‌ ها مراجعه می‌کنید، حتماً از کارشناس بخواهید که روش‌های تکثیر گیاهی که خریده‌اید را برای شما توضیح دهد. شاید شما بتوانید گیاهی همانند حسن یوسف را به راحتی با استفاده از قلمه‌زنی تکثیر کنید ولی برای گیاهانی همانند یوکا تنه‌دار قلمه مناسب نیست و بهتر است به سراغ پاجوش بروید.

در یک جمع بندی کلی، بهترین روش تکثیر گیاهان آپارتمانی، تکنیکی است که بدون دردسر و با اثربخشی بالا، بتواند یک گیاه جدید را برای شما تولید کند. در جدول زیر ما بهترین روش تکثیر برای برخی از گیاهان را در اختیار شما قرار داده‌ایم:

روش تکثیر گیاهان آپارتمانی	لیست برخی از گیاهان
قلمه برگ	پتوس، دیفن باخیا، فیتونیا، برگ قاشقی، بگونیا، برگ بیدی، فیلودندرون، بنفشه آفریقایی
قلمه ساقه	شمعدانی، سیکاس، آگلونما، دیفن باخیا و...
قلمه نیمه چوبی	درختچه‌ های زینتی همانند گل کاغذی، پاچیرا و...
قلمه چوبی	شمشاد طلایی و سایر درختچه‌ های زینتی
خوابانیدن	آزالیا، خرزهره هندی، پتوس، گندمی، رزهای بالارونده، پاپیتال، گیاهان پیچک همانند پیچ امین الدوله
پاجوش	سانسوریا، پیله آ، زاموفیلیا، گیاه یوکا تنه دار و...
تقسیم بوته	سانسوریا، گیاه گندمی، گیاه برگ عبایی، نخل مرداب و...
لایه بندی هوایی	دیفن باخیا، گیاه گندمی، گیاه کروتون

کلام آخر

مجموعه باغ گل رضوان یکی از مجموعه‌ های تخصصی در حوزه ارائه انواع گیاهان فضای سبز، گل‌ های آپاربتمانی و دسته گل است که امکان خرید گل آنلاین را برای هموطنان ساکن در تهران فراهم کرده است. شما برای تکثیر گیاهان آپارتمانی، هر سوالی داشتید می‌توانید از این مجموعه بپرسید و خودتان شخصاً گیاهان را تکثیر کنید. برای خرید تجهیزات مورد نیاز شامل تجهیزات باغبانی، گلدان، کود و سم نیز می‌توانید از این مجموعه کمک بگیرید.

امیدواریم با مطالعه این مقاله اطلاعات مفیدی کسب کرده باشید. در پایان به شما توصیه می کنیم مقاله ( نحوه تعویض گلدان گیاهان آپارتمانی ) را مطالعه کنید.

سوالات متداول

• آیا امکان انتقال بیماری به گیاهان دیگر از طریق تکثیر غیرجنسی وجود دارد؟

بله اگر گیاه آلوده باشد و شما از همان قسمت آلوده قلمه بگیرید، گیاه جدید نیز درگیر بیماری خواهد شد.

• کدام گیاهان را می‌توان با برگ تکثیر داد؟

گیاه برگ قاشقی، بنفشه آفریقایی، برگ بیدی، بگونیا، پتوس و…